UZAKTAN EĞİTİMLE ATT’LERİN PARAMEDİK OLMASI

Son 10 gündür gruplarda devam eden tartışmadan sanırım haberdar olmuşunuzdur.

Paramedik Derneği olarak konuya açıklık getirmek ve bakış açımızı sizinle paylaşmak istiyoruz.

Aslında bu girişim yeni olmayıp 2008 yılında da karşımıza gelmiş olup o dönem

Paramedik Derneğimiz ve Paramedik programı eğitimcilerinin oluşturduğu

Paramedik Kurul tarafından hazırlanan bir raporla Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK),

Açık Öğretim Fakültesi (AÖF) ve Sağlık Bakanlığına sunulmuş, gerekçelerimiz haklı

görülerek  projenin uygulanması iptal edilmişti. Simdi yine ayni şey karşımıza gelmiş

olup yine ayni hakli sebeplerimizle hatta bu sefer daha çok  gerekçe ile itirazımızı adı

gecen ilgili kuruluşlara tekrar yapılacaktır.

Kurumlara göndermek için hazırladığımız son rapor ekte olup sizlerinde görüşlerinize

sunar, derneğimiz ve paramedik kurulumuzun görüşlerini bu raporla bilmenizi isterim.

Bizler kesinlikle ATT lerin Paramedik olmasına karşı olmayıp

(Zaten ATT'ler dışında  Paramedik olunması yasal olarak mümkün değildir)

Uzaktan veya Açık Öğretim sekliyle Paramedik olmasına karşıyız.

Kimi yazılarda dillendirilen Ebe ve Hemşirelerin Lisans yapmaları örneği bu konuyla

örtüşmemekte olup sadece eğitim seviyesinin yükseltilmesi durumudur. Mesleki olarak

rol ve sorumlulukları değişmeyip, görev ve yetkileri ayni kalmaktadır.

Fakat ATT lerin Paramedik olması ile tamamen rol ve sorumluluklar değismekte,

görev ve yetkilerde çok daha fazla sorumluluklar yasal olarak üstlenilmektedir.

Paramedik Derneği ve Paramedik Kurulumuz mesleğimize Uzaktan veya Açık

ögretimle yükselme projelerine her zaman karşı duracak olup Örgün eğitimin

Paramedik olmak için tek yol olduğunu savunmaktayız.

Ülkemiz acil tıbbının geçmişte çok acılar çektiği jet-uzaktan-sertifikalı vb

görev ve yetki yükseltmelerinin acısını tekrar yaşamaması için meslek onurumuza

ve hizmet ettiğimiz insanların sağlığına sahip çıkarak konu hakkında tüm

yasal haklarımızı kullanacağımızı bildirir,

Saygılar sunarım.

Prm.Caglar UZ

Parder Genel Sek. ve Sözcüsü

UZAKTAN  ÖĞRETİM veya AÇIK ÖĞRETİM  SİSTEMİ İLE PARAMEDİK YETİŞTİRİLMESİ İLE İLGİLİ ÖNERİ RAPORU

    Bu rapor 05 Mart 2010 tarihinde İzmir’de  yapılmış olan Paramedik Derneği Yönetim Kurulu Toplantısında alınan karar doğrultusunda, Acil Tıp Teknisyenlerinin   (ATT) Sağlık-Sen sendikası ile birlikte başlatmış oldukları “Yüksek Öğretim Kuruluna (YÖK) bağlı üniversitelerden (Pilot seçilecek) uzaktan eğitimle ATT’lerin Paramedik olması” projesine cevap olarak hazırlanmış olup benzer bir raporu 20 Aralık 2008 tarihinde Ankara’da yapılan 6. Paramedik Okulları Eğitim Koordinasyon Kurulu Toplantısı Sonuç Raporu’nun aşağıda belirtilmiş olan 2. Maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

“T.C. Sağlık Bakanlığı’nın önerisiyle ve Açık Öğretim Fakültesi kanalıyla, uzaktan eğitim modeli kullanılarak, paramedik okullarının açılması ve T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından söz konusu olduğu bildirilen paramedik açığının, bu yöntemle hızla yetiştirilecek paramedik işgücü yoluyla kapatılması konusuna kurul üyeleri olumlu görüş bildirmemiş ve aksayacak niteliksel süreçleri ortaya koymuşlardır. Kurul bu konuda iki üyesinden öğrenci sayısı, eğitimin metodolojisi, değerlendirme ve personel istihdamını içeren kapsamlı bir rapor hazırlaması istemiştir.”

TC Sağlık Bakanlığı’nın, 112 Acil Sağlık Hizmetleri’nde gitmiş olduğu sistem değişikliği dolayısı ile A2 tipi Ambulans istasyonları kurulmuştur. Sistem değişikliğinin temel noktası, A2 tipi istasyonlarda görev yapan ekibin, hekim bulunmaksızın, paramedikler ve acil tıp teknisyenlerinden oluşmasıdır. Dünyanın önemli bir bölümünde kabul gören bu yöntemle, ülkemizdeki hekim açığı azaltılmaya çalışılmıştır.

   Ancak, yapılan sistem değişikliğinde en büyük sıkıntı, paramediklerin doğru ve planlı istihdam edilememesi ve mezun olmuş Paramedik sayısının yeterli olmamasından dolayı Paramedik istihdamında oluşmuştur. Bu gün ülkemizdeki Paramedik ihtiyacını hızlı bir şekilde çözümlenmesinin bir yolu olarak uzaktan öğretim sistemi ile Paramedik yetiştirilmesi tartışılmaktadır.

Bu rapor; uzaktan öğretim sistemi ile Paramedik yetiştirilmesinin doğuracağı sorunlar ve paramediklerin doğru ve planlı istihdam edilememesi ile ilgili sıkıntılar olmak üzere iki başlıktan oluşmaktadır.

A. Uzaktan öğretim sistemi ile paramedik yetiştirilmesinin doğuracağı sorunlar;

1. Paramedik Mesleği, önemli rol ve sorumlulukları kapsayan bir meslek grubudur.  Uzaktan eğitim sisteminde eğitimin verilmesi hedeflenen, Acil Tıp Teknisyenliği (ATT) ile EK.1’de de belirtildiği önemli rol ve sorumluluk farklılıkları bulunmaktadır. Verilecek olan uzaktan öğretim ile sadece unvan ve statü değişmeyecek, rol ve sorumluluklarda da önemli farklılıklar olacaktır. Paramediklerin rol ve sorumlulukları arasında olan, özellikle “Acil durumlarda ilaç kullanımı” “İleri yaşam desteği” gibi yetkilerin altyapısının uzaktan öğretim sistemi ile oluşturulması, ilerleyen dönemlerde toplum sağlığı açısından ciddi sorunların yaşanmasına neden olabilecektir.

2. Tüm dünyada olduğu gibi, paramedikler ile ATT’ler, ülkemizde de aynı sistemde çalışan bir ekibi oluşturan ayrı meslek gruplarıdır. Yani meslekler bire bir birbirinin devamı niteliğinde değildir. Dolayısıyla verilecek olan uzaktan öğretim, daha önce yapılmış olan Hemşire, Ebe ve Sağlık Memurluğu mesleklerinde olduğu gibi, meslek grubunun eğitim düzeyini arttırmaya yönelik bir çaba olarak değerlendirilemez. Yukarıda sayılan meslek gruplarının daha önce yapılmış olan uzaktan öğretimlerinde, rol ve sorumluluklarda herhangi bir değişiklik olmamış, sadece özlük hakları değişmiştir. Oysa paramedik eğitiminin uzaktan öğretimle verilmesi durumunda rol ve sorumluluklarda önemli değişiklikler olacaktır.

3. Paramedik eğitimi yoğun bir müfredattan (Ek:2) oluşmakta ve bu müfredatta, uygulama ve stajlar önemli yer tutmaktadır. Uygulama ve stajların bir öğretim elemanı nezaretinde yapılması önemlidir. 20 Aralık 2008’de Türkiye’deki Paramedik Programlarının 21 kişiden oluşan eğitimci ve temsilcileri  (Eğitim Komisyonu); Paramedik programlarında öğretim elemanları tarafından verilen yaklaşık 2000 saatlik teorik ve pratik eğitiminin öğrencilere kazandırılan bilgi ve becerilerin yerleşmesinde asgari bir zaman olduğu, öğretim elemanlarının gözetiminde sınıfta vaka çalışmalarının yapılması gerektiği ve ardından gözetimli klinik uygulama ile bilgilerin beceriye ulaştığı bildirilmiştir. Uzaktan öğretim durumunda, uygulamaların düzenli bir şekilde ve akademisyenler gözetiminde yapılabilmesi hemen hemen imkansızdır, bu da eğitimde ciddi sıkıntıların yaşanmasına neden olacaktır.

4. Paramedik programları, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulları’na önemli bir dinamizm getirmiş ve sağlık alnında kaliteli personel yetiştirme konusunda öncü program olmuştur. Üniversitelerde görev yapan program öğretim elemanları bir eğitim koordinasyon kurulu oluşturmuş, ilki 8 Mart 2003’te GATA’da, sonuncusu ise 19 Haziran 2009’da Erzurum Atatürk Üniversitesi’nde olmak üzere toplam 7 toplantı yapmış, 8. toplantı için Paramedik Derneğinin Ankara’daki V.Sempozyumu öncesi 23 Nisan 2010 olarak kararlaştırılmıştır. Toplantılar sonunda bir müfredat standardizasyonu sağlanmış, bir eğitim matrisi oluşturulmuş ve meslek eğitiminde kalitenin arttırılması ile ilgili önemli kararlar alınmıştır. Uygulama ve stajların standartlaştırılması ve kaynak kitap oluşturulması ile ilgili çalışmalar devam etmektedir. Kurulun çalışmaları, odyometri ve radyoloji gibi programlara da örnek olmuş, o programlarda görev yapan öğretim elemanları da benzer çalışmalara başlamıştır. Uzaktan öğretim sisteminin başlaması ile mesleki eğitim için gerçekleştirilen tüm bu kalite çalışmaları yara alacaktır.

5. Paramedik eğitiminde, özel üniversitelerin önemli bir ağırlığı bulunmaktadır. Eğitim veren özel okul sayısı 2010 yılında 6’ya çıkacak, bu da toplam kontenjanın yaklaşık %30’unu oluşturacaktır. Uzaktan öğretimin başlaması durumunda bu okullar öğrenci kaybetmesi ve hatta mevcut öğrencilerinin okulu bırakması söz konusu olacaktır. Bu da, paramedik eğitimi için yatırım yapmış, alt yapı hazırlamış özel üniversiteleri sıkıntıya sokacaktır.

6. 20 Aralık 2008’de yapılan Paramedik Okulları Eğitim Koordinasyon Kurulu toplantısında Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün isteği ile ülke ihtiyaçları düşünülerek okullar kontenjanlarını arttırma ve alt yapısı olan okulların 2. Öğretim programları açması konusunda anlaşmıştır. 2009-2010 eğitim öğretim yılında açılan 6 yeni okulla birlikte toplam okul sayısı 30 okul olup Paramedik program sayısı 34 olmuştur (Başkent Üniv. 3 ilde, Marmara ve Kafkas Üniv.’lerinin gündüz eğitimleri dışında 2.Öğretimleride vardır.) Günümüzde paramedik okullarının 1030 öğrenci kontenjanı bulunmaktadır. 2010-2011 eğiti ve öğretim yılında açılması düşünülen Paramedik programları ile birlikte kontenjan yaklaşık 1150 olacaktır.  

   “Yetişmiş personel sıkıntısında, hızlı bir çözüm olarak düşünülen uzaktan öğretim sisteminde, bir senenin altyapı çalışması, 2 senenin ise eğitim ve öğretim ile geçtiği düşünüldüğünde ilk mezunlar 2012-2013 yılında verilebilecektir. Oysa şu an mezun 2500 paramedik ve 2013 yılına kadar mezun olması beklenen yaklaşık 4000 paramedik hesaplandığında toplamda 6500 paramedik olacak, bu da ülkemizde o tarihte ihtiyaç duyulacak yetişmiş paramedik sıkıntısını büyük oranda (%90) çözecektir.”

7. Uzaktan eğitim sisteminde, hedef kitle Sağlık Bakanlığı’nda görev yapan ATT’ler olarak düşünülmektedir. Bu meslek grubu Sağlık Bakanlığı’nda tamamıyla sözleşmeli çalışmaktadırlar. Sözleşmeli personel, ilgili mevzuat gereği “Görevde Yükselme Sınavı”na girememektedir. Dolayısı ile uzaktan eğitim mezuniyetlerinden sonra paramedik kadrolarına geçirilmelerinde, bir dizi sorunun yaşanması da muhtemeldir.

8. Düşünülen sisteme göre, Sağlık Bakanlığı’nda görev yapan personel, uzaktan öğretim sistemi ile paramedik yapılmak istenmektedir. Aynı dönemde örgün eğitimden mezun olan paramediklerin istihdamının sağlanamaması durumunda, ciddi hak kayıpları ortaya çıkacaktır.

9. Uzaktan öğretim sistemi daha önce bazı sağlık meslek gruplarında denenmiştir. Bu meslek gruplarının temsilcileriyle yapılan görüşmelerde, aynı meslek grubu içerisinde yapılan bu eğitimlerin rol ve sorumluluk değişikliği yapmamış olmasına rağmen, mesleki huzuru bozduğu, çatışmaların oluştuğu anlatılmaktadır. Söz konusu olan mesleklerde o dönem açılan yaraların hala kapatılamadığı anlatılmaktadır.

   İki ayrı meslek grubu olan ATT ve Paramediklerin eğitimlerinin uzaktan eğitimle denkleştirilmesinin, daha önemli sorunlar çıkaracağı kesindir. Bu durumda, sağlık meslek grupları arasında, örnek bir meslekleşme yapısı olan Paramedik mesleğine önemli zararlar verecektir.        

        “Bütün bu durumlar göz önüne alındığında, uzaktan öğretim sistemi için kurulunuza yapılacak olan bir başvuruda alınacak olan karar öncesi, harcanacak kaynak ve ülkemiz için örnek durumda olan meslek eğitimindeki dinamiklerin bozulmaması için tekrar gözden geçirilmelidir.”   

B. Sağlık Bakanlığı’nda Paramedik İstihdamında Yaşanan Sıkıntılar ;

1. Sağlık Bakanlığı kadrolarında yaklaşık 250 paramedik A1 tipi istasyonlarda çalışmaktadır. Bu istasyonlarda paramediklerin yaptığı görevi ATT’ler de yapabilir. A1 tipi istasyonlardaki paramediklerin, asıl görev yerleri olan A2 tipi istasyonlara kaydırılması durumunda, açığın kapanmasına katkısı olacaktır.

2. Sağlık Bakanlığı kadrolarında ATT kadrosunda yaklaşık 350, Sağlık Memurluğu ve Hemşire kadrolarında da çalışan yaklaşık 60 paramedik bulunmaktadır.  Bu personel sözleşmeli personel olduğu için görevde yükselme sınavına girememekte, şehir ve ortam değiştirme kaygılarından dolayı da KPSS’de atamaya katılmamaktadırlar. Bu personelin atama tercihi yapmamasının bir nedeni de, paramedik olarak atandıklarında, özlük haklarında hiçbir değişiklik olmamasıdır. Yani kişi Paramedik olarak atanırsa aynı maaşı ve döner sermayeyi alacaktır. Dolayısı ile kişiler daha fazla rol ve sorumluluğu almakta gönülsüz davranmaktadırlar. Bu tip görev yapan personel için Paramedik olarak çalışmak özendirilmelidir.

3. A2 tipi istasyona atanan paramediklerin bir kısmı (yaklaşık 250 personel), çalıştıkları istasyon yeterli vaka sayısına ulaşmadığı gerekçesiyle hastanelere entegre edilerek B tipi istasyon olarak çalıştırılmaktadır. Bu istasyonlarda görev yapan paramediklerde hastanenin çeşitli yerlerinde herhangi bir özellik ve yetenek istemeyen işlerde çalıştırılmaktadır. Vaka çıkış sayısı az olan istasyonlar, tespit edilip, B2 tipi istasyona çevrilebilir ve bu istasyonlarda görev yapan paramedikler, başka A2 tipi istasyonlara aktarılabilir.

4. Hastane acil servislerinde çalışan yaklaşık 160 paramedik bulunmaktadır. Bu personelin hastanelerde yaptığı işi, hemşireler ve sağlık memurları da yapabilir. 2007 yılında yapılan paramedik ve ATT atamalarından sonra, yapılan düzenlemeyle 112 Acil Sağlık Hizmetleri’nde görev yapan sağlık memurları, hemşire ve ebeler asıl çalışma alanlarına kaydırılmıştır. Hastanelerde görev yapan Paramediklerin, asıl görev yerlerinde görev yapmaları içinse bir çalışma yapılmamıştır. Paramediklerin 112 Ambulanslara çekilmesi sistemin ihtiyacını karşılama anlamında faydalı olacaktır.

5. Ülkemizin 112 Acil sağlık hizmetlerine bağlı  toplam 1300 Ambulans var olup tüm ambulanslarda 5 nöbet usulüne göre 5’er Paramedik istihdam edildiğinde toplamda 6500 Paramedik ihtiyacı vardır. 2010 yılı Mart ayı itibarıyla ülkemizde 2500’u mezun toplam 4100 Paramedik vardır. Başvurusu yapılan veya yapılacak olan ATT lerin uzaktan eğitimle Paramedik yapılması projesinin hayata geçmesi en iyimse tahminle 2012 yılı olacaktır ki bu yıla kadar zaten örgün eğitimden sistemin ihtiyacı olan 6500 sayısına yetecek kadar mezun Paramedik sayısı gerçekleşmiş olacaktır.

6. Atama işlemleri ile ilgili ciddi sıkıntılar yaşanmaktadır. KPSS önlisans sınavı 2 yılda bir yapılmaktadır. Örneğin Haziran 2009 döneminde mezun olan yaklaşık 550 Paramedik, KPSS sınavına Eylül 2010’da girecek, atamaları ise, muhtemelen 2011’in ilkbaharında yapılacaktır. Yani mezun olan paramedik Sağlık Bakanlığı’nda istihdam edilmek için yaklaşık 2 yıl bekleyecektir. Bu sürede paramedik açığı da sürecektir. Paramedik atamalarında, açık tamamlanana kadar, Sağlık Bakanlığı’nın bazı meslek gruplarının atamasında uyguladığı açıktan atama ya da kura yöntemleri uygulanabilir. Şu an kadro bekleyen mezun ve daha önce sınava girmemiş ve atanamamış Paramedik alınması ile sistem daha rahatlayacaktır.

7. Paramedikler Sağlık Bakanlığı’nda 4B sözleşmeli çalışmakta, bu nedenle de ciddi özlük hakkı sorunları yaşamaktadır. Dolayısı ile bu gün sayısı 2500’e ulaşan mezun Paramediklerin önemli bir kısmı meslek dışı işlerde çalışmaktadır. Özlük haklarının iyileştirilmesiyle atıl durumda olan bu Paramedik iş gücü, 112 Ambulansları için kazanılabilir.

8. Söz konusu edilen Paramedik açığını kapamak için ATT’lerin uzaktan eğitim yoluyla ve büyük sayılarla Paramedik yapılması yolundan başka seçenekler de göz önünde bulundurulmalıdır. Günümüzde dünyanın gelişmiş birçok ülkesinde Paramedik açığı yaşanmaktadır. Buna çözüm olarak hizmet sunum sisteminde modifikasyonlar yapılması yoluyla sadece ATT’lerin görev yaptığı Temel Yaşam Desteği ambulanslarının sistem içerisinde Paramedikli İleri Yaşam Desteği ambulansları ile koordineli şekilde çalışması ve uygun görülen vakalara tek başlarına müdahale etmeleri sağlanabilir.

   Sonuç olarak: Türkiye’de günümüz ve gelecekteki Paramedik personelin istihdam açığının çözümüne en büyük katkı, kaliteli Paramedik eğitimi ve geleceğe yönelik doğru ve planlı istihdam programlarıyla sağlanabilir. 

Saygılarımızla.

Paramedik Derneği Yönetim Kurulu